Maaike Leyn

Het Lilian-eum

Mijn schoonvader nodigde Liliane Vertessen begin jaren tachtig uit om een kunstwerk te installeren bij hem thuis. En dit in een ruimte naast zijn psychiaterskabinet. Het werd een Lilian-eum, een erotische kamer waarin kunstenares Liliane Vertessen zichzelf voordeed als vrouwelijk lustobject.

Na de dood van mijn schoonvader belandt het Lilian-eum in mijn bureau. Maar wat moet ik ermee? Is dit werk - veertig jaar later - nog steeds relevant? Ik ga op onderzoek en besluit de kamer te renoveren, lukt het om dit kunstwerk terug tentoon te stellen?

Ik zoek ook contact met Liliane. Ze leeft nog maar is gesteld op haar privacy. Is ze bereid om mee te werken aan deze podcast?

In de podcast kom je meer te weten over Liliane Vertessen, haar werk, de kunstwereld nu en in de jaren tachtig. Haar eigenzinnig, integer werk voedt het inclusiviteitsdebat dat momenteel gaande is binnen de kunsten. Want Liliane is punk, schikt zich niet naar de verwachtingen en doet geen concessies.

Het Lilian-eum brengt je terug naar de nachtelijke boudoircultuur van de jaren tachtig: de seksuele bevrijding en de positieve beleving van het vrouwelijke lichaam. De podcast neemt de erotische vorm van het kunstwerk over: voldoende voyeuristisch om de verbeelding te prikkelen, maar ook misleidend. Het is huiselijk intiem, maar nooit eenduidig.

Het Lilian-eum groeide uit tot een 21-delige podcast, die eind 2025 werd gelanceerd op Kiem in De Grote Post en in de Warande in Turnhout, met de steun van De Letteristen.

Je kan de podcast beluisteren via Spotify of Apple Podcasts. 

Baden met Gogol

Oostende is de stad van Ensor, Marvin Gaye, Joseph Roth en Arno. Dat de stad ook een belangrijke plaats inneemt in het leven van de beroemde Oekraïens-Russische schrijver Nikolaj Gogol, is veel minder bekend. Nochtans was Oostende zijn vaste kuur- en herstelplaats. Hij verbleef er in totaal ongeveer een half jaar, verspreid over drie zomers: 1844, 1846 en 1847.

Gogol kampte met een broze gezondheid en er was weinig waaraan hij niet leed: van aambeien tot een geschokt zenuwstelsel, van flauwtes tot slapeloosheid, van een verstoorde stoelgang tot angstaanvallen.  Zijn laatste hoop stelde hij dan maar op de genezende kracht van de Noordzee. Men sleepte hem met kar en paard het ijskoude water in, liet hem het grijs-groene zeewater drinken en onderwierp hem aan harde zeebaden die tegelijk martelend en heilzaam moesten zijn. Het mocht niet baten: in 1852 stierf Gogol in Moskou, 42 jaar oud.

In die jaren was Oostende nog volop in ontwikkeling, maar het was al uitgegroeid tot de belangrijkste kust-stad van Europa: de enige badplaats met een spoorverbinding en een ontmoetingsplek voor de Europese adel en culturele elite. Het was een stad in wording - nog niet de stad van Leopold II - maar wel al met een internationale allure.

Gogol logeerde in de buurt van de groentemarkt — net zoals Karl Marx, die een bewonderaar was van Gogols Peterburgse vertellingen. Of de twee ooit samen aan een groentenkraam hebben gestaan, weten we niet. Maar mocht het tot een ontmoeting zijn gekomen, dan was die wellicht allesbehalve harmonieus geweest. Terwijl Marx in Oostende werkte aan de ideeën die zouden uitmonden in het Communistisch Manifest, maakte Gogol juist een regressieve ommekeer door. In plaats van vernieuwende literatuur te schrijven, begon hij te pleiten voor een behoudsgezind, autoritair Rusland onder een tsaar.

Zijn Oostendse jaren leverden geen geniale verhalen meer op, maar moraliserende brieven. Vanuit de kuststad verstuurde hij belerende boodschappen naar het thuisland. Gogol zag het als zijn missie Rusland te redden van moreel verval en riep zijn vrienden op tot vroom en stichtend gedrag. Hij beschouwde zichzelf steeds meer als een messias: een droef, in zichzelf gekeerde spiritueel.

In Baden met Gogol neemt de schrijver ons mee als een onbetrouwbare stadsgids. Als aangespoelde gast leidt hij ons richtingloos door de stad: Hij verloor elk houvast, zijn angstaanvallen en godsdienstige aanbevelingen wekken ongemak. Kan de zee nog genezen wanneer zowel lichaam als ideologie in crisis verkeren? Als bezoeker sta je voor de keuze: volg je de gids en onderga je het ritueel - het koude, troebele zeewater in - of blijf je liever met droge voeten aan de veilige rand.

't Voorland

Letterist Siska Vandaele bracht verhalen en herinneringen van bewoners van woonzorgcentrum Lacourt tot leven in brieven. Op basis van deze brieven maakte Maaike Leyn een collage waarin ze de herinneringen samenbracht tot een nieuw geheel.

Beaufort

In opdracht van Beaufort 2024 maakte Maaike samen met mede-Letterist Siska Vandaele een FLOWCHART voor MENSEN. 

Maaike Leyn deelt een beeldende, ludieke flowchart over moederarchetypes die je onder de luifel van het Kursaal kon volgen terwijl je in strandstoelen naar het moederbeeld keek. Je waadt mee langs de hersenkronkels van de maker die de moedertypes (en niet-moeders) opdeelt in hokjes.

Maar bestaan die hokjes wel en is de realiteit niet meer fluïde? Welke moeder ben je zelf en wat voor vrouw beeldt Femmy Otten af met haar werk?